Điểm nóng Pháp lý tháng 7/2025: ba Luật mới thay đổi quan trọng về môi trường đầu tư, quản trị doanh nghiệp và chính sách hình sự

Kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2025, ba luật quan trọng sẽ chính thức có hiệu lực, tạo ra những thay đổi sâu rộng, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xây dựng, hoạt động đầu tư kinh doanh, cơ cấu quản trị doanh nghiệp và các chính sách hình sự tại Việt Nam. Đây là những thông tin cập nhật mà doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân cần đặc biệt lưu tâm.

1. “Luật số 90/2025/QH15 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật đấu thầu, luật đầu tư theo phương thức đối tác công tư, luật hải quan, luật thuế giá trị gia tăng, luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, luật đầu tư, luật đầu tư công, luật quản lý; sử dụng tài sản công“: Tháo gỡ các điểm nghẽn trong hoạt động kinh tế

Luật này đồng thời sửa đổi, bổ sung quy định tại 8 luật kinh tế quan trọng khác. Mục tiêu chính là tạo ra sự đồng bộ, đơn giản hóa thủ tục và thúc đẩy các hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh. Các điểm nổi bật bao gồm:

• Lĩnh vực Đấu thầu và Đầu tư công: Quy định rõ ràng về điều khoản chuyển tiếp, cho phép các gói thầu chưa mở thầu được lựa chọn áp dụng theo luật mới để hưởng lợi từ các quy định thông thoáng hơn. Các dự án đầu tư công đặc biệt được trao cơ chế linh hoạt để đẩy nhanh tiến độ.
• Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP): Mở ra cơ chế cho phép các bên trong hợp đồng dự án PPP đã ký được thỏa thuận áp dụng quy định của Luật mới, giải quyết các vấn đề mà luật cũ chưa có lời giải.
• Lĩnh vực Hải quan: Giải quyết dứt điểm các vướng mắc cho hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ đã đăng ký tờ khai trước đó. Đồng thời, mở rộng các chính sách miễn thuế nhập khẩu để khuyến khích phát triển khoa học công nghệ và công nghiệp số.

2. “Luật số 76/2025/QH15 Luật sửa đổi, bổ sung Luật Doanh nghiệp”: Nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình

Luật Doanh nghiệp sửa đổi tập trung vào việc hoàn thiện khung pháp lý về quản trị doanh nghiệp, đặc biệt là tăng cường tính minh bạch và siết chặt các quy định về trách nhiệm.

• Bắt buộc công khai “Chủ sở hữu hưởng lợi”: Đây là quy định hoàn toàn mới và quan trọng nhất. Doanh nghiệp phải thu thập, cập nhật, lưu giữ và cung cấp thông tin về cá nhân thực sự sở hữu hoặc chi phối hoạt động của mình cho cơ quan nhà nước khi được yêu cầu. Quy định này nhằm ngăn chặn các hành vi rửa tiền, tài trợ khủng bố và tăng cường sự minh bạch trong môi trường kinh doanh.
• Tăng trách nhiệm cá nhân của người đại diện theo pháp luật: Luật quy định rõ người đại diện theo pháp luật phải chịu trách nhiệm cá nhân đối với các thiệt hại gây ra cho doanh nghiệp do vi phạm nghĩa vụ của mình.
• Siết chặt quy định về phát hành trái phiếu: Bổ sung quy định về tỷ lệ nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu không được vượt quá 5 lần khi doanh nghiệp phát hành trái phiếu, nhằm đảm bảo an toàn cho thị trường tài chính.

3. “Luật số 86/2025/QH15 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của bộ luật hình sự”: Nhân đạo hóa chính sách và tăng nặng răn đe với các tội phạm nghiêm trọng

Đây là lần sửa đổi mang tính bước ngoặt, thể hiện rõ chính sách hình sự cân bằng giữa tính nhân đạo và sự nghiêm minh của pháp luật.

• Bỏ hình phạt tử hình đối với 8 tội danh: Một thay đổi mang tính lịch sử, hình phạt tử hình được bãi bỏ đối với các tội danh sau:
  • Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109)
  • Phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước CHXHCN Việt Nam (Điều 114)
  • Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, phòng bệnh (Điều 194)
  • Vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250)
  • Phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược (Điều 421)
  • Gián điệp (Điều 110)
  • Tham ô tài sản (Điều 353)
  • Nhận hối lộ (Điều 354)
  • Lưu ý: Các bản án tử hình đã tuyên cho 8 tội này trước 01/7/2025 mà chưa thi hành sẽ được chuyển thành tù chung thân.
• Mở rộng đối tượng không thi hành án tử hình: Bổ sung “người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối” vào nhóm đối tượng không bị thi hành án tử hình.
• Nới lỏng điều kiện giảm án: Tạo điều kiện cho người bị kết án tù chung thân được giảm án sớm hơn nếu có thái độ hợp tác tốt và khắc phục hậu quả (nộp lại ¾ tài sản).
• Tăng nặng hình phạt với các tội phạm nguy hiểm: Song song với việc nhân đạo hóa, Luật cũng tăng nặng khung hình phạt đối với các tội xâm phạm an ninh quốc gia, sản xuất buôn bán hàng giả, và các tội phạm về môi trường, thể hiện thái độ không khoan nhượng với các hành vi gây nguy hại đặc biệt cho xã hội.

Kết luận:

Những thay đổi từ ba luật trên sẽ tạo ra một khung pháp lý mới, tiến bộ và phù hợp hơn với thực tiễn. Các doanh nghiệp cần nhanh chóng rà soát lại hoạt động nội bộ, đặc biệt là các quy định về quản trị và thông tin, trong khi người dân cần nắm rõ các chính sách hình sự mới để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.